Brytyjski rząd centralny, który pełni zarazem funkcję rządu Anglii, przedstawił pod koniec lutego 2026 r. projekt zmian w przepisach prawnych ułatwiających wykonywanie prawa do polowania na jeleniowate przez właścicieli i dzierżawców gruntów w Anglii w celu ograniczenia szkód, jakie ta zwierzyna wyrządza w uprawach rolnych i odnowieniach leśnych.

Jeleniowate nie mają w tym kraju naturalnych wrogów, toteż mogą się tam szybko rozmnażać i rozprzestrzeniać. Wśród występujących w wolnej przyrodzie w Anglii gatunków jeleniowatych tylko dwa są gatunkami rodzimymi, a mianowicie jeleń szlachetny i sarna. Cztery pozostałe – mundżak, jelonkowiec błotny, daniel i jeleń sika – to gatunki obce.

Przegęszczone populacje jeleniowatych wyrządzają poważne szkody w lasach (zgryzanie, spałowanie, czemchanie). Tymczasem prawnie wiążące cele rządu w zakresie ochrony środowiska nakładają nań obowiązek doprowadzenia do istotnego zwiększenia powierzchni lasów. Spełnienie tego obowiązku będzie bardzo trudne, jeśli liczebność populacji jeleniowatych będzie nadal rosła. Dane rządowe pokazują, że obecnie 33% angielskich lasów jest w niekorzystnym stanie z powodu szkód powodowanych przez jeleniowate. Na początku tego wieku odpowiedni odsetek wynosił 24%.

Dotychczas rząd koncentrował się na ochronie drzew za pomocą osłon i grodzeń, mniej uwagi poświęcając kontroli liczebności populacji jeleniowatych. Teraz zapowiedział zmianę swojego podejścia. Zgodnie z planami dla wszystkich gruntów stanowiących własność publiczną lub znajdujących się pod zarządem publicznym będą sporządzane 10-letnie plany zarządzania populacjami jeleniowatych. Zostaną zidentyfikowane i wyznaczone krajowe obszary priorytetowe – tereny, na których jeleniowate są wyjątkowo liczne i wyrządzają bardzo duże szkody w lasach. Na obszarach tych będzie obowiązywał specjalny reżim odstrzałów. Zmieni się również system dotacji, tak aby stymulował właścicieli gruntów do polowania na jeleniowate nie tylko na terenach leśnych, lecz również poza nimi.

Oprócz braku wilków, niedźwiedzi, rysi i innych drapieżników szczytowych, które w Anglii zostały dawno wytępione, czynnikiem napędzającym wzrost liczebności populacji jeleniowatych jest zmiana klimatu.

– Jeleniowate zmieniają swoje zachowanie w związku z cieplejszymi zimami. Mogą zimować w korzystniejszych warunkach. Gdy zima jest cieplejsza, wydają na świat większą liczbę potomstwa – wyjaśnia Emma Dear, główna specjalistka ds. odnowień lasu i zalesień w agencji Natural England, nieministerialnym organie doradczym ds. ochrony przyrody działającym w strukturze angielskiej administracji rządowej.

Zgodnie z informacjami Brytyjskiego Ministerstwa Wyżywienia, Środowiska i Spraw Wiejskich (Defra) szczególny nacisk zostanie położony na redukcję liczebności populacji mundżaka, ponieważ został on już uznany za gatunek inwazyjny. Kwestia zaliczenia jelenia sika i jelonkowca błotnego do gatunków inwazyjnych, wymagających pilnego odstrzału, pozostaje na razie otwarta. W każdym razie te trzy gatunki jeleniowatych zostały uznane za wyrządzające największe szkody w Anglii.

– Nasze drzewa i rodzima dzika przyroda są narażone na ogromne szkody powodowane przez jeleniowate, w tym przez gatunki obce. Nasz rząd pomaga właścicielom gruntów i rolnikom w zwiększaniu efektywności zarządzania ryzykiem szkód od jeleniowatych, mając na uwadze stymulowanie rozwoju lasów oraz poprawę ochrony upraw rolnych. Te nowe środki pomogą również w odbudowie zasobów przyrodniczych, wzmocnieniu naszego krajowego przemysłu drzewnego oraz w ochronie milionów drzew, które sadzimy w całym kraju – podkreśla Mary Creagh, podsekretarz stanu w Defrze.

Defra analizuje też możliwości bezpiecznego wprowadzania mięsa pozyskiwanych jeleniowatych do łańcucha dostaw.

– Nasza strategia uwzględnia wprowadzanie dziczyzny do obrotu rynkowego i wspieranie związanej z nią branży – zapewnia Emma Dear.

Brytyjskie Stowarzyszenie na rzecz Strzelectwa Myśliwskiego i Ochrony Przyrody (BASC), czołowa organizacja myśliwych w Wielkiej Brytanii, z zadowoleniem przyjęło rządowy projekt zmiany strategii zarządzania populacjami jeleniowatych w Anglii, obejmujący długookresowy plan ochrony lasów i promowanie zrównoważonego użytkowania dziczyzny.

– Istnieją realne możliwości wykorzystania pracy zarówno wolontariuszy, jak i profesjonalnych zarządców populacji jeleniowatych do rozwiązania problemu ekspansji tych populacji w Wielkiej Brytanii. Dzięki rządowemu wsparciu dla standardu jakości dziczyzny BQWV (British Quality Wild Venison) mającemu na celu zwiększenie zaufania konsumentów możliwe będzie doprowadzenie do stanu, w którym zakup pozyskiwanej w sposób zrównoważony dziczyzny pochodzącej z lokalnych łowisk będzie popularną i cenowo przystępną opcją zarówno dla mieszkańców miast, jak i dla społeczności wiejskich. Efektywne zarządzanie populacjami jeleniowatych jest również niezbędne do ograniczenia szkód w uprawach rolnych i lasach, zapewnienia rezyliencji klimatycznej ekosystemów i osiągnięcia prawnie wiążącego celu, którym jest zwiększenie lesistości Anglii do poziomu co najmniej 16,5% do końca 2050 r. BASC od dawna opowiada się za wysokimi standardami zarządzania populacjami jeleniowatych i dobrowolnymi szkoleniami z tego zakresu. Nie popiera jednak wprowadzenia minimalnych poziomów kompetencji łowców jeleniowatych poprzez modyfikację systemu wydawania pozwoleń na broń palną. To oznaczałoby nałożenie obowiązku szkolenia tylnymi drzwiami i groziłoby kolejnymi opóźnieniami oraz blokadami akurat w momencie, w którym potrzebujemy więcej osób zaangażowanych w zagospodarowanie populacji jeleniowatych – wyjaśnia Martin Edwards, szef zarządzania populacjami jeleniowatych i gospodarki leśnej w BASC.

BASC ostrzega, że występujące w Anglii opóźnienia w wydawaniu pozwoleń na broń palną nadal stanowią istotną przeszkodę w pozyskiwaniu nowych zarządców populacji jeleniowatych i łowców tej zwierzyny.

– Opóźnienia w wydawaniu pozwoleń na broń palną, które w niektórych regionach znacznie przekraczają 12 miesięcy, muszą zostać zlikwidowane, jeśli chcemy mieć wystarczającą liczbę łowców jeleniowatych i realizować teraz oraz w przyszłości ambicje określone w polityce państwa – dopowiada Edwards.

BASC podkreśla, że jest gotowe do współpracy z rządem i innymi interesariuszami zagospodarowania populacji jeleniowatych.

Źródło: www.basc.org.uk; www.theguardian.com